|
Arapça - Mahalmi Sözlük (-I-) |
 |
 |
 |
Ibdi= başla
Ibın= erkek çocuk, oğul
Ib’iyd= uzak
Iblis=iblis, şeytan
Ibré= iğne
Ibrıt benc= uyuşturucu iğne
Ibrıt qıfıl= çengelli iğne
Ibriq= sürahi
Ibşara= müjde
Ibyar= sürülmemiş tarla
Ibyaža= boyama
Icdiyd= yeni
Icfen il ‘eyn= kirpik
Icnun= delilik
Icra= 1.kira,2. ücret
I’di= koş
Idxıl= gir
Idras= dişler
If’ul=işçiler
Iflen= filan
Ifrata= bozuk paralar
Ifreğ=bulaşık kapları
Ifrıngiyyé =kilidin dili
Iftıker= düşünme
Iftil= hayvanların kışın yemeleri için örülerek bağ şekline getirilen ot
Ifved= kalp
Igbir= büyük
Iğlem= köle
Iğlemık= senin kölen, soran kişiye alçak gönüllü olarak çocuğu için kullanılır
Iğranê= taş yığını
Iğraz=eşyalar
Iğzeyné= elbise dolabı
Iĥcoqet= 1.kalın bağırsaklar,2. Mumbar yemeği
Iĥdaş= onbir
Ihdiyye= hediye
Iĥfaz= bebek bezi
Iĥloq= bademcikler
Iĥmar= eşek
Iĥram= 1. İhram 2. Kundaktaki bebeği sarmada kullanılan bezler
Ihsad= hasat
Ihseniyyé= iyilik
Ihséb= hesap
Ihtıram=saygı
Ixbar = haberler
Ixbeyz= ekmek
Ixneq= boğaz
Ixsara= zarar
Ixt= kız kardeş
Ixtıre’e= icat, kendi tasarlama
Ixvé= kardeşler
Ixyata= dikim
Ixyara= salatalık
Ijlél= elbiseler
Ijjeen= yazıklar olsun
I’ kar= tarla
I’mara= inşaat
I’şar= gebe(hayvanlar için)
I’yel= aile efradı
Ikbir= büyük
Ikfız= üstünden atla
Iklên= yemek
Ikniysé= kilise
Iqta’= kes
Iktéb= kitap
Iktiybé= muska
Ikŝir= çok
Ikvara= tahılların saklandığı, depo edildiği özel yapılmış odacık
Ikveyyıs=güzel
Iqran= akran
Iqtél=dövüş
Iqtıf= kopar
Iqtır=damlat
Iqleyl= az
Iqyaža= değiş- dokuş
Iqzêz= cam eşyalar, zücaciye
Il= belirtme ön eki (ıl beyt= ev)
Ilbês= don
Ilcêm= dizgin
Ilĥéf= yorgan
Ille= 1.ya da 2. Kala (ılle se’e=1 saat kala)
Illeylê= bu gece
Ilsén= dil
Iltıheb= iltihap
Ilyevm= bugün
Im= anne
Imbayyaž= boyalı
Imbehdel= perişan
Imbežžır= müsrif
Imce’lek=kırışık
Imçerçer=yırtık
Imdavvar= yuvarlak
Imdevved= kurtlu
Imdevves=( ayakla) ezilmiş, sıkıştırılmış
Im’effen= küflü
Im’ellem= (öğrenmiş) alışkın
Im’ellım= öğretmen
Imdellel=şımarık, şımartılmış
Imdeqmeq=Tıknaz, kısa, cüsseli
Imenê= emanet
Imfelfel= (pilav için) tane tane
Imgebbes= sıkıştırılmış, sıkışık
Imgeddi=dilenci
Imgercem= pürüzlü, girintili çıkıntılı
Im’asmas= sıska
Im’evveq= gecikmiş
Imğara= mağara
Imğerbel= elenmiş
Imhebbé= aşk
Imhendıs=mühendis
Imxeffır= korkan birini cesaretlendiren
Imxavvas= kıvırcık
Imxeddé= yastık
Imxerbeq= birbirine karışmış (ipler, teller için)
Imĥed= Masat, bileme aleti
Imĥevĥel=yamulmuş, eğri büğrü
Imĥi=sil
Imqammar=kızartılmış
Imqas= makas
Imqermeç= kırışık
Imkelles= sıvalı
Imkemmel= tamamlanmış
Imken= imkân
Imkerked= bulanık
Imqed= kadarında
Imqeşşê= delikli kepçe
Imke’pel= top şeklinde buruşturulmuş
Imlebbes=giyinik
Imlevven= renkli
Immardal= necis, mundar
Immê= ümmet
Immiyyê= ana (kraliçe) arı ve karıncalarda
Imnavvar= nurlu
Imneffes= inik, havasız ( lastik, balon vb.)
Impartan= tüylü
Impe’çek= ezik
Imrabba= reçel
Imrabba’ = dört köşeli
Imravvas=sivri
Imsallaĥ=silahlı
Imsallat=uçuruma gelmiş
Imsallıĥ= tamirci
Imseclé= teyp
Imseĥ= sil
Imsek=imsak
Imsellê= çuvaldız
Imsen= masat, bileme aleti
Imsevves=
Imsık=tut
Imsiné= abdest v.b. işler için kullanılan ağzı dar ibrik
Imşevveş= kafası karışan
Imşevveşé= mercimek çorbası
Imşi= yürü
Imtahhır=sünnetçi
Imtercım= tercüman
Imtıĥen=sınav
Imžarrabê=döşek
Imzevvec= evli
Imzeyyen= süslü
Incara= talaş
Incas= erik
Inçerçer= yırtık
Infesed= bir şeye alışıp her gün isteyen
Ingılizi=İngilizce
Inhar= gündüz, gün
Inĥelê= kepek (tahılların)
Inĥes= bakır
Inqara= ana kaya oyularak çıkarılan beyaz toprak
Inqaraf= 1.tiksindi 2. kırıldı
Inqılı’= sökül, defol
Innê şi= sanki, öyle görünüyor(aslında öyle değil, göstermelik )
Innevb= bu defa
Insab=kazma, kürek gibi aletlerin sapı
Inŝé= dişi
Insécé= örgü
Insen= insan
Insenetiyyé= insaniyet
Int= sen (erkekler için)
Int u kêfık= keyfin bilir
Inti=sen (bayanlar için)
Intıbeh= dikkatli olma
Intıxeb=seçim
Intıki= uzan
Intır=bekle
Inzel=in
Ipşen=için
Iramıl= dullar
Ircél= adamlar
Ircultiyyê= erkeklik
Irğif= yuvarlak somun
Irkeb= bin
Irmadé= kül
Irmédiy= kül rengi
Irmuş= kirpikler
Irsas= kurşun
Iryé= buluntu
Iryén= bulmak
Ises= temel
Isfercelé=ayva
Isfınce= sünger
Isĥor= sahur
Isım= isim
Isqaqa= sokak
Isken= oturma
Iskıffé= kapı eşiği
Iskıt=sus
Islaĥ= silah
Islem= islam
Ismiyk= kalın
Isneyneviyyé=kırlangıç
Isse’= şimdi
Istabıl=ahır
Isted= usta
Istıbır=bekle, sabret
Istınıt=dinle
Istışara=fikir sorma
Istıvyên= pişmek
Istoĥ= çatısız damın ya da balkonun yüzü
Isvıd= siyah
Iŝbat= şubat
Iŝmen= para, paralar
Iŝmeynyé= sekiz
Iŝmeynyin= seksen
Iŝnaş= oniki
Iŝneyn= iki
Işĥar= isin oluşturduğu siyahlık
Işkelé= ayakkabı
Iş’ ir= arpa
İş’ireye= şehriye
Işmar= kadın şalvarındaki elbise lastiği
Işmir= bir tutam ot
Işrab = iç (emir)
Işşoşş= çüş
Iştaĥ=eğimli yamaçlardaki tarla, ekili arazi
Iştı’len= tutuşmak
Işvey= az
Işvey ışvey= yavaş
Işyar=şuuru yerinde, uyanık
Itbax= 1.pişirme, 2.pekmez yapma faaliyeti
Itfa= söndürme
Itfal=çocuklar
Itféyé= kazanın oturacağı yer için üç yana taşlardan kurulmuş odun yakılan ocak
Itfıngé= tüfek
Itĥél= dalak
Itĥiyné= tahin
Itqerreb= yaklaş
Itla’= çık
Itlaq= salıverme
Itrab= toprak
Ityar= ev önündeki küçük bahçe
I’ yunet= gözlük
Izbelé= çöplük, pislik dökülen yer
Izbib= kuru üzüm
Izğeyyır= küçük
Ižın=1. Kulak 2. İzin
Izlem= adamlar
Izreq= morluk
Izya’= köyler
Izyara= ziyaret
Izyédé= fazlalık
Ižyel=kucak
Izyen= hata
İze’e=
|
Yöremizde bilinen en eski yerleşimler İÖ 3000 yılında Huriler'e aittir. Huriler'den sonra Mitani halkı,onların ardındada Asurlular yöreye hakim olmuşlardır.Asurluların yönetimine geçen yöremiz İÖ IV.yüzyılın ikinci yarısından başlayarak Pers Kralı II.Keyhüsrev'in,İÖ 331'de İskender'in, onun ölümü üzerine de komutanlarından Seleukos'un egemenliği altına girmiştir. İÖ II. yüzyılda başlayan karışıklıklar sırasında Arami halkı,Abgar Beyliğini kurdu. Aynı dönemde yöremiz Romalılar ile Sasaniler arasındaki bir çok çatışmaya sahne olmuştur. İS 640'ta Ömer'in halifeliği sırasında "İlyas Bin Ganem" adlı Arap komutanı yöreye hakim olmuştur.Böylece köyümüz ve çevresi İslam hakimiyetine girer ve bundan sonra yörede İslamiyet hızla yayılır. MS 692'deki Abdulmelik döneminde köyümüzün bulunduğu yöre Emeviler'in eline geçer. 11.Yüzyılda Selçuklu hakimiyetine giren yöre bir süre sonra Artuklu hakimiyetine girer. Yavuz Sultan Selim'in Doğu Seferi sırasında yöremiz Osmanlı hakimiyetine girer. Osmanlılardan sonra kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin Mardin İlinin Gercüş ve daha sonra da 1994 yılında Midyat İlçesine bağlı bir köy durumuna gelmiştir. Köyümüzün çevresinde eski mağara yerleşimleri, kaya içine oyulmuş mezarlar,toprak altından çıkarılmayı bekleyen KUDİ ve BİR'İNE mevkiindeki harabeler ile önemli bir tarihi geçmişe sahiptir. Tarihi İpek Yolu üzerinde bulunan köyümüz, değişik kavimlerin ve inançların birleştiği bir bölgede bulunmaktadır.Yöremizde Müslüman ve Süryaniler, yüzyıllardır uyum içinde yaşamaktadır. Köyümüzün batı komşusu olan Kıllıs Köyü tamamen bir Süryani köyüdür. Kilisesi ve şarap üretimi ile meşhurdur. Köyümüz ve çevresinde süregelen bazı zanaatlar gelişmiştir. Bunlardan bazı sanatlar Midyat'la özdeşleşmiştir: Kuyumculuk,taş kesme ve işleme sanatı, kilim ve gömlek dokumacılığı,terzicilik, ayakkabıcılık, bakırcılık, demircilik bunların başlıcalarıdır.