|
|
|
|
Arapça - Mahalmi Sözlük (-T-) |
 |
 |
 |
Tabaqa= kat
Tabbo’a= vücuda yapışıp kan emen sülüğe benzer küçük canlı
Tabex= aş, yemek
Tabiy’a= huy, mizaç
Tabiy’i= tabii, doğal
Tab’= baskı, iz bırakma
Tabğir=kilitleme
Tabx= aş, pişmiş yemek
Tabĥir= göz kamaşması
Taboqa= kapak
Tabt= koltukaltı
Tabyiž= boyama
Tacır= tüccar
Tadqiyr= kaşlarını çatarak kızgınlığını belirtme
Tadviyr= dönme, dolaşma, gezme
Tafasti’= böbürlenme
Tafqis=1.(yumurtayı)çatlatma, kırma 2.parmak şaklatma
Tafsil=projesini çizme, tasarlama
Ta’ım= tat
Ta’mir= onarma
Ta’un= taun
Tağmiž= gözleri yumma
Tağžib= kızdırma
Tahır= temiz
Taĥa= çalı, çırpı bağı
Taĥêrib=savaşmak
Taĥfiž= bezini bağlama
Taĥmis=(leblebi, çekirdek v.b.) kavurma
Taĥsil= kazanma
Taĥune= öğütücü
Taĥqir= hakaret etme
Taĥrir= suyun, kuyuların pisliklerden temizlenmesi
Taxlis=kurtarma
Taxtor= doktor
Taji= tazı
Taqa= soba deliği veya bu genişlikteki delikler
Taqa=takat, güç
Taqqoz= takoz
Taqsir= kısaltma
Taqşit=sıyırma, bitişik iki tabakadan üsttekini sökerek çıkarma
Taqtib= dikiş atma
Talaba=talebe, öğrenci
Talabiyyê= istek
Talıp=talip, isteyen
Talo’a= yokuş
Tama’ =açgözlülük
Tama’kar= tamahkâr, açgözlü
Tamarĥib= tokalaşma, selamlaşma
Tambal= tembel
Tambora= bağlama müzik aleti
Tamı’= açgözlü
Tamr= gömme
Tamrin= vücut geliştirme, antrenman
Tamşit= tarama
Tanagé= teneke
Tancir= yontma
Tanfiž= silkeleme
Tanqit= damlama
Tannor= tandır
Tannora=etek
Tanžif= temizleme
Tarabzin= parmaklık
Taraf= koyun kuyruğu
Taraktor= traktör
Taraş= sağırlık
Taréq= yol
Tarboqa= 1.vurulunca gürültücü ses çıkaran şey
Tarfi’=1. Kaldırmak 2. İnceltmek
Tari= (bitkilerde) körpe
Tariyqa= tarikat
Tarvil= salyası akmak
Tasantir= gürültüyle kulakları sağır etmek
Tasê= tas
Tasfir= ıslık çalma
Tasliĥ=onarma, tamir etme
Tasmid= biriktirme
Tasvir= resim çekme, çizme
Taşérit= şarta girme
Taşmit= asılı bir şeyi düşürme, indirme
Taşrit=tırmalama
Tataqtiq = takırtı, patlama sesleri
Tataptip= (topu) sektirme
Tatbiyq= uygulama
Tatêli’= çıkartma
Tathir= Sünnet
Tatli’=bakmak
Tatliq= boşama
Tatviyl= uzatmak
Tatyin= çamurla sıvama
Tavafan= sel, su baskını
Tavaqviq=(tavuk)gıdaklaması
Tavĥanê=tavukların öd kesesi
Taviyl= uzun
Tavlê= masa
Tavyê= katlama
Tavqi’=düşürme
Tavvıl belık= sabırlı ol, sakin ol
Tayıf= taşmış olan
Tayr=kuş
Tayyıb=1. iyi, lezzetli2. Yaşayan
Tazambir= korna çalma
Tažêrib= rekabet yapma
Tazlit = bir şeyin kumaşını soyma
Tažrit= sesli osurmak
Tažyi’= kaybetme
Tebe’= teba
Teberbiz= dağıtma
Tebérik=kutlama
Tebergiž=kenetlenme, bırakmama
Tebézir= pazarlık yapma
Tebdiyl= değiştirme
Tebriq= parlatma
Tebşir= müjdeleme
Tebut= tabut
Tebvis=öpme, öpüşme
Tebyin= görünme, ortaya çıkma
Tebžir= israf
Tec= tac
Tecriyb= deneme
Tecvid= tecvit
Teçenqiz= (havalı bir şekilde) kafasını havaya dikme
Tedbir= tedbir, önlem
Tedébiyl=güreş
Tedéfi’= savunma
Tedéqiş= çarpışma
Tedergiş= ayağına rastgele bişeyin takılması
Tedermin= ilaçlama, pansuman yapma
Tedestir= uğurlama
Tedqiyş= çarpışma
Tedleyé=sarkıtma
Tefentir= (idrarını ) akıtma
Tefêvit= yarışmak
Teflit= bırakmak
Tefriq= ayırma, ayrımcılık
Teftiş= arama
Tegbis= sıkıştırma
Tegerbiz= doluşma
Tegêzin=sitemler etme
Tegriĥ= kazıma
Te'dil= onarma, düzeltme
Te’e= gel
Te’eb=1. Yorgunluk 2. Emek
Te’eccub= garipseme, hayretle karşılama
Te’éqib= takip etme
Te’er’iş= kavga etmek için bahaneler oluşturma, rahatsız etme
Te’évin=yardımlaşma
Te’liq= asma
Te’zeyé= taziye
Te’yin=1. Belirlemek 2. tayin
Teğéfil= oyalama
Teğerbil= elekle elemek
Teğyir= değiştirme
Tehdiyd= tehdit
Tehelhil= zılgıt çekme
Tehiymê= iftira
Tehluke= tehlike
Tehmik=yapmaya teşebbüs etmek
Tehrib= kaçırma
Tehvir=seslenme, çağırma
Teĥevgir=kovmak
Teĥlil= helalleşme, helal kılma
Teĥmeyê= ısıtmak
Teĥmil= yükleme
Teĥt= alt
Teĥvil=1.yer değiştirme 2.gelinin damatın evine götürülmesi
Texdir=uyuşturma
Texım= takma dişler
Te xir= erteleme
Texrib=bozma
Text= taht, tahtadan oturmalık
Texteyê= tahta
Teqeşmir= alay etme, dalga geçme
Teqétil=kavga
Teqli’= (bineğini) koşturma
Teqlib= 1.çevirme,2. kavurma
Teqni’= ikna etme
Teqrib= yakınlaştırma
Teqsim=paylaştırma
Teqşir= soyma (meyve ya da sebze), kabuğunu çıkarma
Teqve= takva
Teqviym= takvim
Tekbir= tekbir
Teker= tekerlek
Tekĥil= sürme çekme
Teklis= sıvama
Tekmil= bitirme
Teksê= taksi
Teksir= kırma
Tektil= top haline getirme, içli köfte yapma
Têl= tel
Teleflif= sarmalamak
Telemlim= toplamak
Televfit= 1.yan yollara saparak yolu uzatma 2. Sözü dolandırma
Telfızyon= televizyon
Tel’e= yokuş
Teliy= doldurma
Telifon= telefon
Telqeyé= karşılaşma
Telqin= telkin etme
Telziq= yapıştırma
Teme= -e kadar
Temem= tamam
Temercil= erkeklik taslama
Temeriyyé= kâkül
Temmuz= temmuz
Temsid= masaj yapma
Temsiĥ= silme
Temsil= temsil, canlandırma, rol yapma
Tembih= uyarma
Tenefriş=
Tenxil= çiseleme
Tenqeyê= seçmek
Tenqib= kurcalama, araştırma
Tentene= oya
Tenyim= yatırma
Tepp= taştan misket
Terbeyê= terbiye
Ter’uz= acur
Teriyx= tarih
Terqi’= yamama
Terriyşe= dişle koparılan bir parça et
Tertib= sıra
Tetentin= vızıldama
Tetertiş=( köpek gibi yırtıcılar için) parçalama
Tetrif= kısaltma
Tesbiĥ= tesbih etme
Tes’id= yardım etme
Teslim= teslim olma, teslim etme
Tesmi’= duyurma
Tesveyé= yapma
Tesviq= kavurmak (çekirdek vb.)
Teŝbiyt=saptama
Teşébih= benzeme
Teşéqi’= karşılıklı olarak bir şey fırlatma, birbirini taşlama
Teşelhim= iştahı kabarmak, ağzının suyu akmak
Teşenĥiq= anırmak
Teşerbiq= yemek ağzında iken aniden öksürme
Teşevtil=fırlatma
Teşviyş=şaşırma
Teşqelê= uğraştırıcı iş
Teşliĥ=1.soymak (birinin elbiselerini çıkartma), 2.soygun
Teşmiyr= kolları ya da paçaları sıvamak
Tetté tetté= yavaş yavaş (yürüme)
Tetxiyté= tavan arası
Tevbé= tövbe
Tevdeyê= götürmek
Teveçviç= cıvıldama
Tever= ha, unutmadan
Tevesvis=fısıldama
Tevfiq= muvaffakiyet
Tevkeli= rastgele
Tevkil= vekâlet
Tevm=ikiz
Teyemmım= teyemmüm
Tezerzi’= incitme, hırpalanma
Teze’viq= bağırma
Težqif= alkış
Tezreyé= samanı rüzgârda savurarak içindeki hububatı ayırma faaliyeti
Težviq= tadına baktırma
Tezyid= üzüm kurutma, kuru üzüm yapma faaliyeti
Tezyin= süslenme
Tezyiné= düzine
Tı’am= yiyecek
Tıbbax=1.aşçı 2.ağustos
Tıbbaxa= eskiden evin dışında yemek pişirmek için yapılan odacık
Tıbın= saman
Tıbırrık= teberrük, okunmuş, bereketli
Tıcara= ticaret
Tıccar= tüccar
Tıffeĥe= elma
Tıfıl=çocuk
Tıfyên= söndürmek
Tıhara= tuvalet
Tıqqên= patlamak
Tılbé=kız isteme
Tılaq= boşanma
Tıl’ên= çıkmak
Tımseĥ= timsah
Tımtımêni= masallardaki dev
Tıntené= küçük bir kuş türü
Tıppayş= görmeden, elle yoklayarak yön bulma
Tıppé= top
Tıppên= düşmek
Tıraviĥ= teravih
Tırbé= türbe, mezar
Tırfên= göze göze bişeyin çarpması
Tırêlle= tır
Tırıf= körpe
Tırımbél= motorlu araç, otomobil
Tırkên= terketme
Tırki= Türk
Tırkiyyê= türkiye
Tırmıs= termos
Tırraĥa= halı, yer döşeği
Tırraşé= palamut ağacı
Tıs’a= dokuz
Tıs’iyn= doksan
Tısı’taş= on dokuz
Tışriyn= Sonbahar mevsimi
Tışt= derin olmayan geniş kazan (pekmez yapımında kul.)
Tıtın=tütün
Tıyyara= uçak
Tin= İncir
Tine= incir ağacı
Tiyn=çamur
Tiyz= kıç, dübür
Turé= 1.hayvanların ağızlarına takılan torba 1. Çoban çantası
Tuŝ= dut
Tuŝé=dut ağacı
Tuvvaş= yağlı yemek
Tuvl= uzunluk
Ton= ton
Top= top
|
Yorum ekle
|
|
Yöremizde bilinen en eski yerleşimler İÖ 3000 yılında Huriler'e aittir. Huriler'den sonra Mitani halkı,onların ardındada Asurlular yöreye hakim olmuşlardır.Asurluların yönetimine geçen yöremiz İÖ IV.yüzyılın ikinci yarısından başlayarak Pers Kralı II.Keyhüsrev'in,İÖ 331'de İskender'in, onun ölümü üzerine de komutanlarından Seleukos'un egemenliği altına girmiştir. İÖ II. yüzyılda başlayan karışıklıklar sırasında Arami halkı,Abgar Beyliğini kurdu. Aynı dönemde yöremiz Romalılar ile Sasaniler arasındaki bir çok çatışmaya sahne olmuştur. İS 640'ta Ömer'in halifeliği sırasında "İlyas Bin Ganem" adlı Arap komutanı yöreye hakim olmuştur.Böylece köyümüz ve çevresi İslam hakimiyetine girer ve bundan sonra yörede İslamiyet hızla yayılır. MS 692'deki Abdulmelik döneminde köyümüzün bulunduğu yöre Emeviler'in eline geçer. 11.Yüzyılda Selçuklu hakimiyetine giren yöre bir süre sonra Artuklu hakimiyetine girer. Yavuz Sultan Selim'in Doğu Seferi sırasında yöremiz Osmanlı hakimiyetine girer. Osmanlılardan sonra kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin Mardin İlinin Gercüş ve daha sonra da 1994 yılında Midyat İlçesine bağlı bir köy durumuna gelmiştir. Köyümüzün çevresinde eski mağara yerleşimleri, kaya içine oyulmuş mezarlar,toprak altından çıkarılmayı bekleyen KUDİ ve BİR'İNE mevkiindeki harabeler ile önemli bir tarihi geçmişe sahiptir. Tarihi İpek Yolu üzerinde bulunan köyümüz, değişik kavimlerin ve inançların birleştiği bir bölgede bulunmaktadır.Yöremizde Müslüman ve Süryaniler, yüzyıllardır uyum içinde yaşamaktadır. Köyümüzün batı komşusu olan Kıllıs Köyü tamamen bir Süryani köyüdür. Kilisesi ve şarap üretimi ile meşhurdur. Köyümüz ve çevresinde süregelen bazı zanaatlar gelişmiştir. Bunlardan bazı sanatlar Midyat'la özdeşleşmiştir: Kuyumculuk,taş kesme ve işleme sanatı, kilim ve gömlek dokumacılığı,terzicilik, ayakkabıcılık, bakırcılık, demircilik bunların başlıcalarıdır.